Kredit tarixida xato ? Kredit tarixini qanday to‘g‘irlash mumkin. - Zaimer.uz - финансовый супермаркет
+998 78 113-22-72

Du-Ju 09:00 - 18:00

Oʻzbek Oʻzbek
Bosh sahifa / Foydali / Kredit tarixida xato ? Kredit tarixini qanday to‘g‘irlash mumkin.

Kredit tarixida xato ? Kredit tarixini qanday to‘g‘irlash mumkin.

O‘qish vaqti 2 daqiqa
Kredit tarixida xato ? Kredit tarixini qanday to‘g‘irlash mumkin.

Mundarija

    Ko‘p qarz oluvchilar o‘zlarining kredit tarixlari salbiyligidan aziyat chekishadi. Kredit tarixini qanday qilib to‘g‘irlash mumkinligini ozchilik biladi. Kredit tarixidagi xatolarga, kredit byurolarga ma’lumotlarni uzatishda xatoga yo‘l qo‘ygan banklarning o‘zlari ham sababchi bo‘lishlari mumkin. Ba’zan oilaviy va shaxsiy ishlar kreditni o‘z vaqtida to‘lashga yo‘l qo‘ymaydi, shuningdek begona pasportga kreditni rasmiylashtiradigan firibgarlarning hatti-harakatlari sababli ham kredit tarixi salbiy bo‘lishi mumkin.

    Lombarda biror-bir narsani topshirishdan avval, birinchi navbatda durust va  batartib kompaniyanini tanlash kerak bo‘ladi. Sizga uch yildan ortiq faoliyat yuritayotgan va yirik lombardlar tarmog‘iga tegishli bo‘lgan lombardni tanlashni maslahat beramiz.

    Kredit tarixini buzishi mumkin bo‘lgan eng ko‘p uchraydigan 2 sababni batafsil ko‘rib chiqamiz:

    •  Bankdagi texnik nosozlik va xato tufayli kredit tarixini salbiylashishi.  Bu holat sizning kredit tarixingizni to‘g‘irlashning eng oson yo‘lining biridir.  Odatda, xatoni yuzaga kelishi aybdor bo‘lgan kreditorni o‘zi uni to‘g‘irlashdan manfaatdor bo‘ladi. Kredit tarixi u (qarz berayotgan bank) tomondan shakllanishidan kelib chiqib, muammo tavsifi bilan kredit tarixini tuzatish to‘g‘risida ariza berilishi kerak.Kredit tarixi kreditor tomonidan tiklanishi shart. Shuningdek, kredit tarixi byurosiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘ng‘iroq qilishingiz mumkin. Noto‘g‘ri ma’lumot yuzasidan nizolashish to‘g‘risidagi sizning arizangiz berilgan keyin, byuro tekshiruv o‘tkazadi va  kredit tarixini to‘g‘irlashi mumkin.
    • Kredit tarixi firibgarlarning aralashuvi sababli salbiylashuvi. Bu holat firibgarlar o‘g‘irlangan hujjatlar yoki undagi ma’lumotlar bo‘yicha kreditni rasmiylashtirganda yuzaga keladi. Bugungi kunda bunday holatlar kam emas. Ko‘pincha, qarindoshlaringizni o‘zi sizning ma’lumotlaringizdan foydalangan holda, kreditni rasmiylashtirishi mumkin. Aslida, shuning uchun mutaxassislar maxinasiyalarni o‘z vaqtida ko‘rish va ma’lumotlarni to‘g‘irlash bo‘yicha choralarni amalga oshirish maqsadida o‘z kredit tarixini muntazam ravishda kuzatib borishni  tavsiya etadilar. Agar sizning tarixingizda Siz olmagan kreditlar borligini bilib qolsangiz, zudlik bilan kredit bergan tashkilotni bu to‘g‘risida xabardor qilishingiz va aybsiz ekanligingizni isbotlashga tayyor bo‘lib turishingiz kerak.

    Bank kredit tarixidagi xatolarni tuzatishdan bosh tortsa qanday yo‘l tutishi kerak ?

    Bunday holatda Siz bankni javobgarlikka tortish uchun sudga murojaat etishingizga to‘g‘ri keladi. Ko‘pincha sud uzoq davom etadi.

    Biroq, bu muammodan xalos bo‘lishning boshqa yo‘li yo‘q. Agar sud sizni haq deb topsa, bankning zimmasiga kredit tarixidagi xatolarni to‘g‘irlash majburiyati yuklatilgan qaror qabul qilinadi.

    Bankka murojaat qilishdan avval, o‘z tarixingizni batafsil o‘rganib chiqing va shaxsiy kredit reytingizni so‘rab oling. Bu nafaqat o‘z imkoniyatlariz bo‘yicha bilimlaringizni kengayishiga, balki  kredit berilishini rad etmaydigan bankni tanlab olishga yordam beradi.

    Author logo

    Сергей Панов

    Эксперт в страховании, банковской деятельности и актуарных расчётах с 20+ годами опыта в ведущих СК России и зарубежных банках. Имеет физ.-мат. и экономическое образование (МИФИ) и аспирантуру РАНХиГС; прошёл путь от актуария до руководителя финансовых и продуктовых направлений в крупных страховых компаниях России и в банках Республики Узбекистан.

    Участвовал во внедрении отчетности по международным стандартам и разработке страховых продуктов в страховых компаниях, имеет авторитетное мнение, основанное на глубокой теоретической и практической базе.
    В настоящее время развивает собственный бизнес в финансовой сфере и в сфере AI.

    Sizni qiziqtirishi mumkin

    Lombarddan kredit olishda Siz bilishingiz kerak boʼlgan shartlar
    21.06.2024
    2 daqiqa

    Lombarddan kredit olishda Siz bilishingiz kerak boʼlgan shartlar

    Film va telekoʼrsatuvlar lombardlar shubhali faoliyat yuritadi degan notoʼgʼri tasavvurni yaratishgan. Аslida esa, lombardlar faoliyati davlat nazorat organlari tomonidan qatʼiy nazorat qilinadi va bu pul olishni eng tez va oson yoʼllaridan biri hisoblanadi.

    Lombarddagi foiz stavka

    Lombardlar shartnomada belgilangan alohida qoidalardan kelib chiqib, kunlik hisoblanadigan foizlarni hisob-kitob qilishadi. Siz faqat oʼrtacha raqamni hisob-kitobini chiqarib olishingiz mumkin. Odatda u kuniga 0,3%ni tashkil etadi. Yuqori stavkada – 0,5 dan 0,8 %gacha qarz ajratadigan tashkilotlar ham yoʼq emas.

    Lombardda kredit olish tartibi

    • Siz qimmatbaho buyumni lombarda olib kelasiz;
    • Lombard uni qiymatini baholaydi va ushbu summa miqdorida sizga qarz beradi;
    • Siz ikki qismdan – qarzni yakka tartibdagi shartlari va garov toʼgʼrisidagi axborotdan iborat garov biletini (kartasini) olasiz. Jadvalda kredit miqdori, soʼndirish muddati, foiz stavkasi, garovga qoʼyilgan buyumni nomi va tavsifi, uni qiymatini bahosi koʼrsatib oʼtiladi.

    Nimalarni lombardga topshirish mumkin?

    Lombardda zarur boʼlgan mablagʼni quyidagilarni garovga qoʼygan holda olish mumkin:

    • zargarlik buyumlari;
    • antikvar buyumlar;
    • maishiy va orgtexnika;
    • jahonga mashhur brendlarning soatlari.

    Zargarlik buyumlarini garovga qoʼyish – foiz evaziga kredit olishning eng samarali usuli hisoblanadi. Ularni esa qayta sotib olish, har doim mumkin.

    Lombarddagi kreditlarni muddatlari

    Oʼzbekiston Respublikasining amaldagi qonnchiliga muvofiq, lombardlar shaxsiy isteʼmolga moʼljallangan koʼchar mol-mulkni zaklad shaklida garovga qabul qilib, fuqarolarga qisqa muddatli (uch oydan oshmagan muddatga) kreditlar beradi.

    Lombardga topshirilgan qimmatbaho buyum, qaytib sotib olinmasa nima boʼladi?

    Lombardda ashyolar garovi bilan taʼminlangan kredit summasi belgilangan muddatda qaytarib berilmagan taqdirda, lombard notariusning ijro yozuvi asosida imtiyozli bir oylik muddat oʼtganidan keyin garovga qoʼyilgan mol-mulkni sotish uchun belgilab qoʼyilgan tartibda ushbu mol-mulkni sotishga haqli.

    Shundan keyin hatto garovga qoʼyilgan mol-mulkni sotishdan tushgan summa talablarni toʼliq qanoatlantirish uchun yetarli boʼlmasa ham, lombardning garovga qoʼyuvchiga (qarzdorga) talablari bekor boʼladi.

    Batafsil
    Mikroqarzni qaytarmaslik qanday oqibatlarga olib keladi?
    30.07.2024
    2 daqiqa

    Mikroqarzni qaytarmaslik qanday oqibatlarga olib keladi?

    Bank va mikrokredit tashkilotlarining ko‘pgina mijozlari qarz qaytarib berilmasa qanday oqibatlarga olib kelishini bilishmaydi. Agar qarz qaytarilmasa nima bo‘ladi ?

    Dastlab mikroqarzlarni to‘lanmasligining oqibatlari to‘g‘risida to‘xtab o‘tamiz.

    Mikroqarzlarni to‘lanmasligining oqibatlariga quyidagilar kiradi:

    • Qo‘ng‘iroqlar.
    • Shaxsiy uchrashuvlar.
    • Sud qarori — odamdan qarzni undirishni eng tezkor usuli. Sudning MKT foydasiga qaroridan keyin, sud ijrochilari bank kartalaringizni va mol-mulkingizni xatlashlari mumkin.

    Qarz oluvchini qarzni vaqtida qaytara olmasligini 3 ta varianti bor:

    • Shartnomadagi qo‘pol xatolar.
    • Qarz restrukturizasiya qilinishi.
    • Qarz qayta moliyalashtirilishi.

    Biroq, odatda yuqorida keltirilgan vaziyatlarning biriga tushib qolish biroz qiyinroq. Siz restrukturizasiya va qayta moliyalashtirish taomillarini qo‘llashga erishishingiz mumkin, ammo ular sizni javobgarlikdan ozod etmaydi, balki shunchaki shartnoma shartlari o‘zgartiriladi va qarzni to‘lash muddatlari uzaytiriladi.

    MKT nomidan xodimlar qarzni undirishadi.

    Biroq, MKTning undirish xizmati xodimlari mijoz bilan noma’qul muomala qilish, ovoz ko‘tarish, qo‘rqitish va uy egasining ruxsatisiz ichkariga kirish huquqlariga ega emasdirlar. Agar bunday holat ro‘y bergan bo‘lsa, har qanday fuqaro huquqni muhofaza qilish organlariga ariza berishi mumkin.

    Qarz yukini qanday kamaytirish mumkin?

    Buning uchun MKT murojaat qilishingiz va vaziyatingiz qiyinligini tushuntirishingiz kerak. Ba’zi MKTlar va banklar sizni vaziyatingizni to‘g‘ri tushungan holda, muayyan muddatga foizlar hisoblanishini to‘xtatishlari mumkin.  Biroq buning uchun Siz zarur dalillarni, masalan, ish beruvchi bilan bekor qilingan mehnat shartnomasini nusxasi yoki siz jiddiy kasal bo‘lganligingiz to‘g‘risidagi kasalxonadan ma’lumotnomani taqdim etishingiz zarur bo‘ladi.

    Qarz qanchalik ortishi mumkin?

    Asosiy qarz bo‘yicha muddati o‘tgan qarzdorlikka shartnomangizda belgilangan foizlar summasi qo‘shiladi. Ba’zan MKTlar ma’lumotlarni buzib ko‘rsatishadi va qonun yoki shartnomaga ko‘ra belgilangandan ancha ko‘proq summalarni so‘rashadi. Qarzdorlikni to‘lashdan avval, uni albatta qayta tekshiring. Shuningdek Siz MKTdan qarz to‘lashni kechiktirganingiz uchun jarimalarni bekor qilishni talab qilish huquqiga egasiz.

    Muhim

    Qonunga ko‘ra, MKTlar qarz summasidan 2 baravar ortiq bo‘lmagan summani undirishlari mumkin.

    Qanday qilib MKTlarni qonunbuzarligi uchun javobgarlikka tortish mumkin ?

    Agar MKT xodimlari hayotingiz va sog‘lig‘ingizga tahdid qilsa – ichki ishlar organlariga ariza yozamiz va dalillarni ilova qilamiz: telefon suhbatlari yozuvlari, xabarlarni skrinshotlari yoki guvohlarni jalb qilamiz. Agar ichki ishlar organlari arizani qabul qilishdan bosh tortsa, ulardan yozma javobni taqdim etishni talab qiling.

    MKT tomonidan har qanday qonunbuzarlikka yo‘l qo‘yilganda, Markaziy bankka shikoyat qilamiz, chunki u MKTlar faoliyatini nazorat qiladi, buni pochta, Markaziy bankning ishonch telefoni yoki sayti orqali qilish mumkin.

    Batafsil
    Oʼzbekistonda qanday qilib davolanish uchun qarzga pul olish mumkin
    30.07.2024
    2 daqiqa

    Oʼzbekistonda qanday qilib davolanish uchun qarzga pul olish mumkin

    Oilangiz aʼzolaringiz yoki oʼzingizni sogʼligʼi toʼgʼrisida soʼz borganda, shoshilinch tibbiy yordam, jarrohlik yoki shifoxonaga yotqizish boʼladimi, bunga darhol eʼtibor qaratish  va eng yaxshi parvarish kerak boʼladi.

    Tibbiy xizmatlar narxi oshib borayotgan bir vaqtda, Siz uchun davolanish uchun qarzga qaerdan pul olish mumkinligi toʼgʼrisida bilish juda muhimdir. Sizga qanday qilib imkon qadar qarzga pul olishni aytib beramiz.

    Davolanish uchun qarzga pul olishni 2 ta varianti mavjud.

    1 variant

    MKTdan davolanish uchun qarz

    MKTlar minimal talablar bilan soddalashtirilgan tarzda qarzni rasmiylashtirishlari mumkin:

    • qarzni rasmiylashtirish chogʼida, banklar tomonidan, qoidaga koʼra soʼraladigan keragidan ortiq hujjatlar talab etilmaydi;
    • qarz oluvchini toʼlov qobiliyatini va kredit tarixini baholashda soddalashtirilgan metodikani qoʼllanadi;
    • qarz berish toʼgʼrisida qaror imkon qadar tez chiqariladi, zarur hujjatlar imzolangandan keyin pul beriladi;
    • garovsiz va kafilsiz sodda tartibda pul olish.

    2 variant

    Bankdan davolanish uchun kredit

    Davolanish uchun kreditni bevosita bankdan ham olish mumkin. Biroq, bunday turdagi kreditni kam sonli banklar berayotganligi va hozirgi kunda ularning soni oʼntadan ham ortiq emasligini yodda tutish kerak.

    Bankdan davolanish maqsadida kredit olish uchun, odatdagi hujjatlar toʼplamidan tashqari analiz, muolaja jarayoni, dori-darmonlar va  sarflanadigan materiallar bahosi, bevosita muolaja, jarrohlik aralashuv, reabilitatsiya va shu kabilarni oʼz ichiga olgan klinikaning toʼlov hujjatlarini taqdim etish talab etiladi.

    Shu bilan birga, banklar bemorga nisbatan uning qarindoshi boʼlgan qarz oluvchilarga koʼproq ijobiy qarashadi: bunday holatda, bu odam kasallikni choʼzilishi oqibatida toʼlov qobiliyatini yoʼqotmasligi hisobiga mablagʼlarni oʼz vaqtida qaytarish imkoniyatini oshiradi.

    Аgar potentsial qarz oluvchi bankning doimiy mijozi sanalsa, benuqson kredit tarixi va yaxshi moliyaviy holatga ega boʼlsa, unda uni kredit olish boʼyicha imkoniyatlari  sezilarli darajada oshadi.

    Batafsil
    O’zbekistonda mikroqarzlar bo’yicha foiz stavkalari: nimalarga e’tibor berish kerak
    02.12.2024
    5 daqiqa

    O’zbekistonda mikroqarzlar bo’yicha foiz stavkalari: nimalarga e’tibor berish kerak

    Keyingi yillarda O‘zbekistonda mikroqarzlar bozori faol rivojlanmoqda. Ko’proq fuqarolar kichik miqdordagi tezkor kredit olish uchun murojaat qilmoqdalar. Mikroqarzlar – bu tez va minimal hujjatlar to’plami bilan beriladigan kichik miqdordagi qisqa muddatli kreditlar. Ular qisqa vaqt ichida zudlik bilan oz miqdorda pulga muhtoj bo’lganlar uchun mo`ljallang.

    Biroq, mikroqarz olish uchun ariza topshirishda barcha shartlarni, ayniqsa, mikroqarzlar bo‘yicha foiz stavkalarini sinchiklab o‘rganish zarur. Bu kreditorlar orasida sezilarli darajada farq qilishi mumkin. Mikroqarzlar va boshqa shartlar bo’yicha foiz stavkalarini malakali taqqoslash sizga eng foydali taklifni tanlashga va ortiqcha to’lovlardan qochishga yordam beradi.

    Ushbu maqolada biz oqilona moliyaviy qaror qabul qilish uchun mikroqarz tanlashda e’tibor berishingiz kerak bo’lgan asosiy jihatlarni ko’rib chiqamiz.

    O‘zbekistonda mikroqarz bo‘yicha foiz stavkalari

    2023-yilda O‘zbekistonda mikroqarzlar bo‘yicha o‘rtacha foiz stavkasi kuniga taxminan 1-2 % yoki oyiga 30-60 % tashkil etdi. 2024-yil boshida vaziyat sezilarli darajada o’zgarmadi, ammo mikromoliya bozorida raqobat kuchayishi tufayli stavkalarning biroz pasayish tendentsiyasi kuzatilmoqda.

    Foiz stavkasi bir necha asosiy omillarga bog’liq:

    Kredit miqdori va muddati

    Odatda, qarz miqdori qanchalik katta bo’lsa va kredit muddati qancha ko’p bo’lsa, kunlik foiz stavkasi shunchalik past bo’ladi. Masalan, kafolatsiz kreditlar uchun MFO stavkalari quyidagicha:

    Сумма займа (сум) Срок (мес) Дневная ставка (%) Годовая ставка (%)
    500,000 – 5,000,000 1 oy gacha 0,25 – 0,3 80 – 100
    1,000,000 – 10,000,000 3 – 6 0,2 – 0,25 65 – 80
    5,000,000 – 25,000,000 6 – 12 0.15 – 0.20 50 -65

    Qarz oluvchining kredit tarixi

    Ijobiy kredit tarixiga ega bo’lgan qarz oluvchilar mikroqarz bo’yicha yanada qulay foiz stavkalariga ishonishlari mumkin. Misol uchun, ba’zi mikromoliya tashkilotlari oldingi kreditni muvaffaqiyatli to’lagan mijozlar uchun stavkalarni pasaytirishni taklif qilishadi. Boshqalar esa sodiqlik dasturiga ega bo’lishi mumkin, bunda 2-3 marta qaytarilgan kreditdan so’ng mijoz yuqori maqomga ega bo’ladi va asosiy stavkadan pastroq bo’ladi

    Mikroqarz uchun garov turi

    Garov yoki kafilga ega bo’lish mikroqarzlar bo’yicha foiz stavkalarini sezilarli darajada kamaytirishi mumkin. Masalan:

    Тип займа Дневная ставка (%) Годовая ставка (%)
    Garovsiz 0,25 – 0,30 80 – 100
    Kafil bilan 0,20 – 0,25 60 – 70
    Mulk yoki avtomobil bilan himoyalangan 0.15 – 0,20 45 – 65

    MFO-ning maxsus takliflari va aksiyalari

    Ko’pgina mikromoliya tashkilotlari yangi mijozlarni jalb qilish uchun aktsiyalarni o’tkazadilar. Masalan, yangi mijozlar uchun 1 000 000 so‘mgacha bo‘lgan birinchi kreditni kuniga 0% stavkasi bilan 30 kungacha bo‘lgan muddatga taqdim etishlari mumkin.

    Shuni ta’kidlash kerakki, past kunlik stavkalarning jozibadorligiga qaramay, yillik hisobda mikroqarzlar bo’yicha foizlar yiliga 100% gacha yetishi mumkin, ammo mikroqarz bo’yicha haqiqiy ortiqcha to’lov unchalik katta bo’lmaydi – taxminan 50-60%.

    Mikroqarz tanlashda nimalarga e’tibor berish kerak

    Mikroqarz tanlashda nafaqat foiz stavkasini, balki bir qator boshqa omillarni ham hisobga olish kerak:

    • Kreditning umumiy qiymati (PSK)
    • Qo’shimcha komissiyalar va to’lovlar
    • muddatidan oldin to’lash shartlari
    • Mikromoliya tashkilotining obro’si va ishonchliligi
    • Kredit olish va uni qaytarish qulayligi

    Kreditning umumiy qiymati (PSK)

    PSK barcha to’lovlarni hisobga olgan holda kreditning haqiqiy qiymatini aks ettiruvchi asosiy ko’rsatkichdir. U yillik foiz sifatida ifodalanadi va turli mikromoliya tashkilotlarining takliflarini solishtirish imkonini beradi.

    PSK- ni mustaqil ravishda hisoblash uchun siz quyidagi formuladan foydalanishingiz mumkin:

    PSK = (Barcha kredit to’lovlari summasi – Kredit summasi) / (Kredit summasi * Kredit muddati yillar) * 100%

    Masalan, agar siz 10 000 000 so‘mlik kreditni 1 yil muddatga yillik 100 foiz bilan olsangiz, u holda 1 yil uchun barcha kredit to‘lovlarining umumiy summasi 16 000 000 so‘mni tashkil qiladi va shuning uchun:

    PSC = (16 000 000 – 10 000 000) / (10 000 000 (365/365)) 100% = 60%

    Qo’shimcha komissiyalar va to’lovlar

    1. Kredit berish uchun komissiya: O‘zbekistonda mikroqarz berish uchun komissiya undirish taqiqlangan, ammo mikromoliya tashkilotlari sug‘urta shaklida qo‘shimcha to‘lovlar undirishlari mumkin, odatda summaning 1-4 %.
    2. Kechiktirilgan to’lovlar uchun jarimalar va jarimalar: Odatda kechiktirilgan har bir kun uchun muddati o’tgan qarz miqdorining 0,1-0,5%.

    Erta to’lash shartlari

    O‘zbekistondagi MFO-lar muddatidan oldin to‘lash uchun jarima undirmaydilar, ammo bu tartibni aniqlashtirish muhim:

    • MFO muddatidan oldin qaytarish niyati haqida xabar bering (odatda 1-3 kun oldin).
    • Muayyan sanada to’lanishi kerak bo’lgan summaning aniq hisob-kitobini oling.
    • Belgilangan muddatda to‘lovni amalga oshirish.

    MFO-larning obro’si va ishonchliligi

    MFO litsenziyasini tekshirish uchun Oʻzbekiston Markaziy banki reestriga (www.cbu.uz) murojaat qilishingiz mumkin. Litsenziyalangan mikromoliya tashkilotlari “00123” shaklidagi litsenziya raqamiga ega.

    Mijozlarning sharhlarini ixtisoslashgan forumlarda va ijtimoiy tarmoqlarda topish mumkin. Xizmat ko’rsatish sifati va nizolarni hal qilish haqidagi sharhlarga e’tibor bering.

    Kredit olish va to’lash qulayligi

    Pul olish usullari:

    • Bank kartasiga (bir zumda)

    To’lov imkoniyatlari:

    • Flex Soft mobil ilovasi orqali
    • Bank o’tkazmasi orqali
    • Pay Net terminallari orqali
    • MFO ofisida naqd pul

    Qarz oluvchilar uchun maslahat

    Mikroqarz olishni ko’rib chiqayotganda, bir nechta asosiy ko’rsatmalarga amal qilish muhimdir:

    • Kreditni o’z vaqtida to’lash uchun moliyaviy imkoniyatlaringizni baholang
    • Shartnomani imzolashdan oldin uni diqqat bilan o’rganib chiqing
    • Qarz tuzog’iga tushib qolmaslik uchun bir vaqtning o’zida bir nechta kredit olmang
    • Mikromoliya tashkilotlariga faqat zarurat tug’ilganda murojaat qiling

    Moliyaviy imkoniyatlarni baholash

    Mikroqarz olishdan oldin byudjetingizni diqqat bilan tahlil qiling. Moliyaviy ahvolingizni yomonlashtirmasdan kreditni o’z vaqtida to’lashingizga ishonch hosil qiling. Oylik daromadingizning 50% dan oshmasligi kerak bo’lgan qarz nisbatingizni hisoblang.

    Shartnomani o’rganish

    Kredit shartnomasining barcha bandlarini diqqat bilan o’qing. Quyidagi jihatlarga alohida e’tibor bering:

    1. Mikroqarzlar bo’yicha foiz stavkalari
    2. Kreditning to’liq qiymati
    3. Kechiktirilgan to’lovlar uchun jarimalar

    Agar biror narsa tushunarsiz bo’lsa, MFO xodimlariga savol berishdan tortinmang.

    Bir nechta kreditlardan saqlaning

    Bir vaqtning o’zida bir nechta mikroqarzlarni olish «qarz qarmog`i» ga olib kelishi mumkin. Bu eski qarzlarni to’lash uchun yangi kreditlar oladigan vaziyat, buning natijasida qarzlar doimiy ravishda oshib boradi. Agar joriy kreditni to’lash uchun etarli mablag’ingiz bo’lmasa, qarzni qayta tuzish imkoniyatini muhokama qilish uchun mikromoliya tashkilotiga murojaat qiling.

    Agar siz hali ham mikroqarz olishga qaror qilsangiz, O‘zbekiston Markaziy banki litsenziyasiga ega va bozorda yaxshi obro‘ga ega ishonchli MFO-ni tanlang.

    Batafsil
    Avtokreditlash O‘zbekistonda kreditlash bozorining o‘sishining yetakchisi
    21.06.2024
    3 daqiqa

    Avtokreditlash O‘zbekistonda kreditlash bozorining o‘sishining yetakchisi

    Jismoniy shaxslar uchun avtokredit – bu mashinaga yillab pul yeg`masdan, hoziroq olishning eng qulay usuli. Mashina uchun tejashga urinishda siz inflyatsiyaga duch kelishingiz mumkin, bu sizning jamg’armalaringizni «yeb qo’yadi». Kredit rasmiylashtirish uchun ariza topshirib, hozirda mashina haydash va bir necha yil davomida teng bo‘lib to‘lash foydaliroqdir.

    Toshkentdagi iste’mol krediti va avtokredit o’rtasidagi farq nima?

    Avtomobil krediti – bu o’ziga xos xususiyatlarga ega bo’lgan maqsadli kredit turi:

    • Garov. Xarid qilingan mashina garov sifatida xizmat qiladi. Bank oldidagi qarzingizni to’lamaguningizcha, mashinani sotish/hayriya/almashtirish mumkin emas. Agar qarz oluvchi kreditni to’lashni to’xtatsa yoki to’lovlarni muntazam ravishda kechiktira boshlasa, bank avtomobilni olish huquqiga ega.
    • Maqsad. Bankdan avtokredit olish transport vositasini sotib olish uchun maxsus qarz mablag’larini berishni o’z ichiga oladi. Deyarli har doim bank to’g’ridan-to’g’ri sotuvchiga pul o’tkazadi. Agar qarz oluvchiga mablag’ berilgan bo’lsa, ular faqat mashina sotib olishga sarflanishi kerak. Agar xarajatlar ko’zda tutilmagan bo’lsa, qarz beruvchi shartnomada ko’rsatilgan muddatdan oldin foizlar bilan birga butun kreditni yopishni talab qilishga haqli.
    •    Maxsus so’rov. Ko’pincha jismoniy shaxslarga avtokreditlar ma’lum bir dastur uchun beriladi: faqat ma’lum bir mamlakatda ishlab chiqarilgan, ma’lum bir marka yoki modeldagi yangi avtomobil uchun. Agar qarz oluvchi dastur shartlariga mos kelmaydigan avtomobilni tanlasa, kredit tasdiqlanmasligi yoki boshqa shartlar taklif qilinishi mumkin.
    • Sug’urta. Deyarli 100% hollarda, transport vositasi uchun kredit olishda sug’urta qilish kerak – to’liq kompleks sug’urta. Bu bankka baxtsiz hodisa yoki o’g’irlik holatlarida xarajatlarni minimallashtirish imkonini beradi.Ba’zan banklar sug’urta narxini umumiy kredit miqdoriga kiritishni taklif qilishadi. Bunday holda, kredit bo’yicha ortiqcha to’lov yuqoriroq bo’ladi, chunki foizlar siyosat narxiga ham undiriladi.

    O’zbekistonda qayerdan avtokredit olish mumkin?

    Mashina sotib olish uchun bank yoki avtosalonga murojaat qilishingiz mumkin. Bankdan qarz olish:

    • Bank bilan hamkorlik qilib, istalgan avtosalonga borishingiz mumkin.
    • Bitimni yakunlashdan oldin, bankning litsenziyasi borligiga ishonch hosil qiling.
    • Barcha shartlarni o’qing, qanday jarimalar yoki kechikish to’lovlari nazarda tutilganligini, jismoniy shaxslar uchun avtokreditni muddatidan oldin to’lash mumkinmi, «kredit ta’tillari» bormi, bank komissiyasining miqdori qancha ekanligini bilib oling.
    • Barcha hujjatlarni tayyorlang. Odatda, butun ro’yxat bankning saytida joylashtirilgan. Standart to’plam: pasport, haydovchilik guvohnomasi, qarz oluvchining ariza shakli, daromadni tasdiqlovchi hujjat, kafilning mavjudligi. Agar qo’shimcha daromadingiz bo’lsa – yarim kunlik ish, mulkni ijaraga berish, buni ham ko’rsatish lozim.
    • Bank bilan iloji boricha halol bo’ling. Agar sizda o’tgan kreditlar yoki boshqa «xatoliklar» bo’yicha kechikishlar bo’lsa, bu haqda bizga xabar bering. Kredit tarixingizni tekshirganda, bank buni bilib oladi va u darhol kreditni rad etadi.
    • Tasdiqlangandan so’ng, agar bank ushbu turdagi avtokreditga ruxsat bersa, avtosalonda yoki o’zingizdan avtomobil tanlang. Naqd pulsiz to’lov usuli va sotuvchi tafsilotlari ko’rsatilganligiga ishonch hosil qiling.
    • Shundan so’ng bank bilan shartnoma tuziladi, sug’urta beriladi.
    • Bank pulni sotuvchiga o’tkazadi va avtomobilni topshirish va qabul qilish dalolatnomasi tuziladi.

    Avtosalonda kredit olish uchun ariza berish:

    • Avtosalon qaysi banklar bilan hamkorlik qilayotgani va jismoniy shaxslarga avtokredit olish uchun maslahatchi bilan maslahatlashib olishingiz kerak.
    • Hujjatlarni olib keling. Ko’pincha talab qilinadigan hujjatlar bank bilan bir xil.
    • Ilova ma’qullangandan so’ng, dastlabki shartlar o’zgarganligini tekshiring.
    • Agar hamma narsa yaxshi bo’lsa, siz dastlabki to’lovni amalga oshirishingiz va sug’urta qilishingiz mumkin.
    • Kredit shartnomasi va avtomobilni qabul qilish sertifikatini imzolang.
    Batafsil
    O‘zbekistonda mikroqarzdan foydalangan holda tadbirkorlik faoliyatini boshlash imkoniyatlari
    02.12.2024
    8 daqiqa

    O‘zbekistonda mikroqarzdan foydalangan holda tadbirkorlik faoliyatini boshlash imkoniyatlari

    Biznes krediti olish o’z biznesingizni boshlash va tadbirkor bo’lish imkoniyatidir. O‘zbekistonda mikroqarzlar kichik biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning muhim vositasiga aylandi. Keling, mamlakatda mikrokreditlash asosiy jihatlarini batafsil ko’rib chiqaylik.

    Mikroqarzlar turlari

    O‘zbekistonda mikroqarzning bir necha turlari mavjud bo‘lib, ularning har biri muayyan toifadagi qarz oluvchilarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan:

    Вид микрозайма Описание Максимальная сумма (в сумах)
    Iste’mol kreditlari Fuqarolarning shaxsiy ehtiyojlari uchun 50 000 000
    Qishloq xo’jaligi kreditlari Fermerlar va agrobiznes uchun 300 000 000
    Tadbirkor ayollar uchun Ishbilarmon ayollar uchun maxsus shartlar 150 000 000
    Yoshlar uchun 30 yoshgacha bo’lgan tadbirkorlar uchun 100 000 000

    Biznes uchun kreditni qayerdan olish mumkin

    O‘zbekistonda mikroqarzlar turli moliya institutlari tomonidan taqdim etiladi:

    1. Banklar
    2. Mikromoliya tashkilotlari
    3. Kredit uyushmalari: Kichik mahalliy tashkilotlar, ko’pincha muayyan mintaqalar yoki tarmoqlarga xizmat qiladi.
    4. Davlat dasturlari, masalan, Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalarini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi.

    Qarz oluvchilarga qo’yiladigan talablar

    O‘zbekistonda mikroqarz oluvchilarga qo‘yiladigan asosiy talablar quyidagilardan iborat:

    • Ro‘yxatdan o‘tish: O‘zbekistonda doimiy ro`yxatdan o`tgan bo`lishi lozim.
    • Yosh: 22 yoshdan 65 yoshgacha (dasturga qarab farq qilishi mumkin).
    • Kredit tarixi: ijobiy yoki yo’qligi.
    • Garov yoki kafillik: Ko’pincha talab qilinadi, ayniqsa kattaroq miqdorlar uchun.

    Foiz stavkalari va shartlari

    2024-yil uchun O‘zbekistonda mikroqarzlar bo‘yicha foiz stavkalari kredit turi va kreditorga qarab o‘zgaradi:

    Тип микрозайма Процентная ставка (годовых) Срок
    Iste’molchi 26-44% 5 yilgacha
    Biznes mikrokredit 24-38% 5 yilgacha
    Qishloq xo’jaligi 14-20% 5 yilgacha
    Tadbirkor ayollar uchun 22-32% 5 yilgacha

    Kerakli hujjatlar

    O‘zbekistonda biznes uchun kredit olish uchun odatda quyidagi hujjatlar talab qilinadi:

    1. Pasport va doimiy ro`yhatdan o`tilgan joy.
    2. Korxonaning STIR.
    3. Ish joyidan oxirgi 6 oylik daromad to’g’risidagi ma’lumotnoma.
    4. Biznes-reja.
    5. Agar kerak bo’lsa, garov uchun hujjatlar.
    6. Tadbirkorlik subyektini davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnoma.

    O‘zbekistonda mikroqarzlar tadbirkorlik faoliyatini boshlaganlar uchun qulay moliyalashtirish vositasidir. Barkamol yondashuv va puxta rejalashtirish bilan siz biznes uchun kredit osongina olishingiz mumkin va bu pul biznesni rivojlantirish uchun ajoyib boshlang’ich kapital bo’ladi.

    O’zbekistonda joriy biznes g’oyalar ro’yxati

    1. Onlayn savdo
      • Milliy suvenirlar va hunarmandchilik buyumlari onlayn-do’koni
      • Ijtimoiy tarmoqlar orqali o’zbek ziravorlari va quritilgan mevalarni sotish
      • Xitoydan tovarlarni tushirish va ularni bozorlarda sotish

      Boshlang‘ich sarmoya: 3 000 000 so‘mdan

    2. Xizmat ko’rsatish sohasi
      • Mobil avtomobil yuvish
      • Uylar va ofislar uchun tozalash xizmatlari
      • Maishiy texnika ta’mirlash xizmatlari

      Boshlang‘ich investitsiyalar: 15 000 000 so‘mdan

    3. Ovqatlanish shaxobchalari
      • Mobil qahvaxona
      • Uy sharoitida tayyorlangan taomlarini yetkazib berish
      • Milliy taomlar yetkazish mashinasi

      Boshlang‘ich investitsiyalar: 30 000 000 so‘mdan

    4. Hunarmandchilik
      • Keramika mahsulotlari ishlab chiqarish
      • Milliy cholg’u asboblarini ishlab chiqarish
      • An’anaviy kiyimlarni tikish va kashta tikish

      Boshlang‘ich investitsiyalar: 20 000 000 so‘mdan

    5. Qishloq xo’jaligi
      • Issiqxonada ko’katlar va ziravor o’tlarni yetishtirish
      • Bedanachilik
      • Organik chiqindilardan kompost ishlab chiqarish

      Boshlang‘ich investitsiyalar: 30 000 000 so‘mdan

    6. IT sohasi
      • Mahalliy bozor uchun mobil ilovalarni ishlab chiqish
      • O‘zbek tili va madaniyati bo‘yicha onlayn kurslar yaratish
      • Ijtimoiy tarmoqlarni reklama qilish xizmatlari

      Boshlang’ich investitsiyalar: investitsiyalarsiz mumkin.

    Ushbu biznes g‘oyalar O‘zbekiston bozorining o‘ziga xos xususiyatlarini inobatga oladi va kirish to‘sig‘i past bo‘lib, bu ularni mikroqarzdan foydalangan holda tadbirkorlik faoliyatini boshlash uchun qulay qiladi. Taʼkidlash joizki, Oʻzbekistonda onlayn-savdo va IT sohasida xizmatlarga talab ortib bormoqda, bu internetning kirib borishi (2021-yilda aholining 72,1 %) va smartfonlar bilan bogʻliq.

    Shuningdek, hunarmandchilik va qishloq xoʻjaligi kabi anʼanaviy tarmoqlar mamlakatning boy madaniy merosi va qishloq xoʻjaligi faoliyati uchun qulay iqlim sharoiti tufayli jozibadorligicha qolmoqda.

    Biznes g’oyasini tanlashda siz nafaqat boshlang’ich investitsiya hajmini, balki o’sish potentsialini, bozor raqobatini va o’zingizning qobiliyatingiz va qiziqishlaringizni ham hisobga olishingiz kerak. Masalan, IT sohasida dastlabki sarmoyalar minimal bo’lishi mumkin, ammo maxsus bilim va ko’nikmalar talab qilinadi.

    Boshqa tomondan, kichik hunarmandchilik biznesini boshlash ko’proq boshlang’ich sarmoyani talab qilishi mumkin, ammo kamroq raqobat va barqaror talabga ega.

    Biznes boshlash uchun bosqichma-bosqich reja

    Biznes-reja ishlab chiqish

    Biznes-rejani ishlab chiqish har qanday biznesni boshlashning asosiy bosqichidir. O‘zbekistonda mikroqarz biznesi uchun quyidagi jihatlarni hisobga olish muhim:

    • Qisqacha tavsif: Biznesingizning mohiyatini, uning maqsadlarini va noyob sotish taklifini (USP) aniq aytib bering. Misol uchun, agar siz mobil qahvaxona ochishni rejalashtirmoqchi bo’lsangiz, sizning USP «Toshkentdagi an’anaviy o’zbek qahvasi bilan g’ildirakli birinchi qahvaxona» bo’lishi mumkin.
    • Bozor tahlili: Raqobatchilaringiz, maqsadli auditoriyangiz va bozor tendentsiyalarini o’rganing. Misol uchun, agar siz o‘zbek suvenirlari onlayn-do‘konini ochayotgan bo‘lsangiz, bozor hajmini (yiliga taxminan 5-7 milliard so‘m), asosiy ishtirokchilar va potentsial mijozlarni (sayyohlar, chet elliklar, mahalliy aholi) tahlil qiling.
    • Moliyaviy reja: Dastlabki investitsiyalar, daromadlar va xarajatlar prognozi, zararsizlik nuqtasini hisoblang. O‘zbekistondagi mikrobiznes uchun o‘rtacha o‘zini oqlash muddati 12-18 oyni tashkil qiladi.

    Biznesni ro’yxatdan o’tkazish

    O‘zbekistonda so‘nggi yillarda tadbirkorlikni ro‘yxatdan o‘tkazish jarayoni sezilarli darajada soddalashtirildi. Bu yerda asosiy qadamlar:

    Этап Необходимые документы Срок Стоимость
    1. Huquqiy shartnoma tanlash — 1 kun Bepul
    2. Ta’sis hujjatlarini tayyorlash Ustav, ta’sis memorandumi 1-2 kun 200 000 so’mdan
    3. Davlat xizmatlari markazida ro‘yxatdan o‘tish Ariza, pasport, to’lov kvitansiyasi 30 daqiqa 300 000 so’mdan
    4. Muhrni qabul qilish Ro’yxatdan o’tganlik to’g’risidagi guvohnoma 1 kun 300 000 so’mdan
    5. Bank hisob raqamini ochish Ro’yxatdan o’tganlik to’g’risidagi guvohnoma, nizom 1 kun Bepul

    Yetkazib beruvchilar va hamkorlarni tanlash

    Ishonchli yetkazib beruvchilar va hamkorlarni tanlash biznes muvaffaqiyati uchun juda muhimdir. O’zbekistonda siz quyidagi variantlarni ko’rib chiqishingiz mumkin:

    • Mahalliy ishlab chiqaruvchilar: Masalan, milliy suvenirlar sohasidagi biznes uchun rishtonlik (kulolchilik) yoki Marg`ilon (mato) hunarmandlari bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘yishingiz mumkin.
    • Ulgurji bozorlar: Toshkentdagi eng yirik “Abu Saxiy” ulgurji bozori raqobatbardosh narxlarda keng turdagi tovarlarni taklif etadi.
    • Onlayn platformalar: UzTrade, UZUM yoki Alibaba kabi platformalar Oʻzbekistonda ham, xorijda ham yetkazib beruvchilarni topish imkonini beradi.
    • Biznes birlashmalari: Masalan, O’zbekiston Savdo-sanoat palatasi ishonchli hamkorlar topishda yordam berishi mumkin.

    Marketing va reklama

    Oʻzbekistonda oʻz biznesingizni samarali targʻib qilish uchun onlayn va oflayn vositalar kombinatsiyasidan foydalanish tavsiya etiladi:

    Онлайн инструменты Офлайн инструменты
    • O‘zbekistonda eng mashhur)
    • Kontekstli reklama
    • SEO optimallashtirish
    • TG marketingi
    • Vizitkalar va varaqalar
    • Mahalliy yarmarka va ko’rgazmalarda ishtirok etish
    • Mahalliy gazetalarda reklama
    • Radio

    O‘zbekistonda mikrobiznes uchun marketing byudjeti odatda umumiy byudjetning 20-25 % tashkil qiladi. Masalan, 50 000 000 so‘m boshlang‘ich sarmoya bilan marketingga 15 000 000 so‘mga yaqin mablag‘ ajratilishi kerak.

    Ushbu bosqichma-bosqich rejaga amal qilib, O‘zbekiston bozorining o‘ziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda, siz biznes krediti olishingiz va o‘z biznesingizni yo‘lga qo‘yishingiz mumkin bo‘ladi.

    Tadbirkorlar uchun moliyaviy savodxonlik

    Byudjetni rejalashtirish

    Budjetni samarali rejalashtirish har qanday biznes muvaffaqiyatining asosiy omili, ayniqsa, O‘zbekistonda mikrokreditlardan foydalanayotgan tadbirkorlar uchun. Keling, asosiy tarkibiy qismlarni ko’rib chiqaylik:

    Daromad

    Daromadingizni rejalashtirishda mavsumiylikni hisobga olish va sotish hajmini real baholash muhimdir. Masalan, Toshkentdagi kichik kafe uchun o‘rtacha kunlik daromad taxminan 3 000 000 – 5 000 000 so‘mni tashkil qilishi mumkin. Biroq, yozda bu ko’rsatkich 20-30% ga oshishi mumkin.

    Xarajatlar

    O‘zbekistonda mikrobiznes uchun asosiy xarajatlar odatda quyidagilardan iborat:

    • Bino ijarasi: oyiga 5 000 000 – 8 000 000 so’m (joylashuviga qarab)
    • Ish haqi: har bir xodimga 3 500 000 – 5 500 000 so’m/oy
    • Kommunal to‘lovlar: oyiga 800 000 – 1 500 000 so‘m
    • Tovar/xom ashyo sotib olish: daromadning 30-40%
    • Marketing: daromadning 20-25%
    • Mikroqarz bo’yicha to’lovlar: kredit shartlariga bog’liq

    Daromad

    Foyda daromadlar va xarajatlar o’rtasidagi farq sifatida hisoblanadi. O‘zbekistondagi mikrobiznes uchun daromadning 15-25 % miqdorida sof foyda normal hisoblanadi. Masalan, oylik daromadi 30 000 000 so’m bo’lsa, sof foyda 4 500 000 – 7 500 000 so’m bo’lishi mumkin.

    Pul oqimini nazorat qilish

    Naqd pul oqimini nazorat qilish biznes likvidligini saqlash uchun juda muhimdir. Mana bir nechta asosiy strategiyalar:

    1. Kundalik buxgalteriya hisobi: barcha daromadlar va xarajatlarning batafsil hisobini yuriting. Excel yoki maxsus dasturlar kabi oddiy vositalardan foydalaning (masalan, 1C: Buxgalteriya).
    2. Bashoratlash: 3-6 oy davomida pul oqimi bashoratini oldindan tuzing. Bu mumkin bo’lgan pul bo’shliqlarini taxmin qilishga yordam beradi.
    3. Debitorlik qarzlarini boshqarish: mijozlar uchun to’lov shartlarini qisqartirishga harakat qiling. O‘zbekistonda 15-30 kungacha bo‘lgan to‘lov muddati normal hisoblanadi.
    4. Kreditorlik qarzlarini boshqarish: Yetkazib beruvchilar bilan 45-60 kun kabi uzoqroq to’lov shartlarini muhokama qiling.
    5. Zaxira fondi: 2-3 oylik biznes xarajatlariga teng zahirani saqlashga harakat qiling.

    O’zbekistonda soliqqa tortish

    O‘zbekistonda kichik biznes subyektlari uchun soddalashtirilgan soliqqa tortish tizimi joriy etilgan. Soliqlarning asosiy turlariga quyidagilar kiradi:

    1. Yagona soliq to’lovi (STP): Aksariyat kichik biznes uchun asosiy soliq. Daromad faoliyat turiga bog’liq:
      • Savdo: aylanmaning 4%
      • Ishlab chiqarish: aylanmaning 5%
      • Xizmatlar: aylanmaning 6%
    2. Qo‘shilgan qiymat solig‘i (QQS): yillik aylanmasi 1 milliard so‘mdan ortiq bo‘lgan korxonalar uchun 15 foiz. Kichik biznes odatda QQSdan ozod qilinadi.
    3. Ijtimoiy soliq: mikrofirmalar va kichik korxonalar uchun ish haqi fondining 12%.
    4. Mulk solig’i: ko’chmas mulkning o’rtacha yillik qoldiq qiymatining 2%.
    5. Yer solig’i: stavka yer uchastkasining joylashgan joyi va maqsadiga bog’liq.

    O‘zbekistonda tadbirkorlik subyektlarining ayrim turlari uchun soliq imtiyozlari mavjudligini alohida ta’kidlash lozim. Masalan, o’z ishlab chiqargan mahsulotni eksport qiluvchi korxonalar STP stavkasini 50% ga tushirishlari mumkin.

    Samarali soliq boshqaruvi uchun quyidagilar tavsiya etiladi:

    • Muntazam ravishda soliq mutaxassisi bilan maslahatlashing
    • Buxgalteriya hisobi va soliq hisobotlari uchun maxsus dasturlardan foydalaning
    • O‘zbekiston soliq qonunchiligidagi o‘zgarishlarni o‘z vaqtida nazorat qilish

    Moliyaviy rejalashtirish va boshqarish, shuningdek, O‘zbekiston soliq tizimini tushunish mikrokreditlardan foydalanayotgan tadbirkorlarga o‘z biznesini samarali rivojlantirish, moliyaviy risklarni minimallashtirish va banklar yoki mikromoliya tashkilotlaridan biznes krediti olish imkonini beradi.

    Batafsil
    Ko‘chmas mulkni garovga qo‘yib kredit olish qanday amalga oshiriladi?
    08.09.2025
    9 daqiqa

    Ko‘chmas mulkni garovga qo‘yib kredit olish qanday amalga oshiriladi?

    O‘zbekistonda ko‘chmas mulk garovi krediti 2025: to‘liq qo‘llanma

    Ko‘chmas mulk garovi asosida kredit olish O‘zbekistonda yirik mablag‘ jalb qilishning eng ishonchli usullaridan biri bo‘lib qolmoqda. 2025-yilda ushbu moliyaviy vosita jarayonlarni raqamlashtirish va yangi davlat tashabbuslari tufayli yanada qulayroq bo‘ldi. Ushbu qo‘llanma sizga bunday kredit olishning barcha nozik jihatlarini tushunishga yordam beradi – bank tanlashdan tortib shartnoma imzolashgacha.

    Ko‘chmas mulk garovi krediti mohiyati va uning 2025-yildagi o‘rni

    Ko‘chmas mulk garovi krediti – bu kvartiralar, uylar, yer uchastkalari yoki tijorat ko‘chmas mulklari egalariga o‘z mulklarini sotmasdan bank yoki mikromoliya tashkilotidan pul mablag‘larini olish imkonini beruvchi maxsus moliyaviy mahsulotdir. Ko‘chmas mulk kredit bo‘yicha ta’minot vazifasini bajaradi, bu esa kreditor uchun xatarlarni sezilarli darajada kamaytiradi va qarz oluvchi uchun yanada qulay shart-sharoitlarni ochadi.

    2025-yilda ushbu vositaning mashhurligi, ayniqsa, biznes uchun aylanma mablag‘larga muhtoj bo‘lgan tadbirkorlar va yirik xaridlar, ta’lim yoki davolanish uchun mablag‘ talab qiladigan jismoniy shaxslar orasida o‘sishda davom etadi. O‘zbekistonda ko‘chmas mulk garovi asosida kreditlash bozori sezilarli o‘zgarishlarga duch keldi: raqamlashtirish tufayli tartib-qoidalar soddalashdi, turli moliya institutlaridan takliflar ko‘paydi va davlat tashabbuslari bunday kreditlarni aholi uchun yanada qulayroq qildi.

    Garovga olinadigan ko‘chmas mulk turlari va baholash xususiyatlari

    O‘zbekiston banklari va XMIlari garovga har xil turdagi ko‘chmas mulkni qabul qiladi, ularning har biri o‘ziga xos baholash xususiyatlari va talablariga ega. Yuqori likvidlilik va barqaror bozor qiymati tufayli turar-joy binolari – kvartiralar va xususiy uylar eng ko‘p talab qilinadi. Yer uchastkalari, ayniqsa istiqbolli hududlarda joylashgan yoki tijorat maqsadlarida foydalanishga mo‘ljallangan yer uchastkalari ham garov sifatida talabga ega. Tijorat ko‘chmas mulki – ofis binolari, omborlar, ishlab chiqarish binolari va savdo maydonlari biznes egalariga o‘z biznesini rivojlantirish uchun katta miqdordagi mablag‘larni olish imkonini beradi.

    Garovga qo‘yilgan ko‘chmas mulkka qo‘yiladigan asosiy talablar quyidagilardan iborat: yuridik jihatdan sof bo‘lishi, ya’ni yuklamalar, xatlashlar, sud nizolari va boshqa huquqiy muammolar bo‘lmasligi kerak. Mulkning holati uning qiymatini baholashda muhim rol o‘ynaydi – banklar yaxshi texnik holatdagi, kapital ta’mirlashni talab qilmaydigan obyektlarni afzal ko‘radilar. Joylashuv ko‘chmas mulkning likvidligiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi – yaxshi infratuzilma va transport qulayligiga ega rivojlangan hududlardagi obyektlar yuqori baholanadi.

    Ko‘chmas mulkni baholash jarayoni odatda bank tomonidan akkreditatsiyadan o‘tgan mustaqil baholovchilar yoki moliya tashkilotining o‘z mutaxassislari tomonidan amalga oshiriladi. Baholash obyektning murakkabligi va mutaxassislarning bandligiga qarab 1 kundan 3 ish kunigacha davom etadi. Baholashning yakuniy summasi tumandagi o‘xshash obyektlarning bozor qiymatiga, ko‘chmas mulkning likvidligiga, uning texnik holatiga va hududni rivojlantirish istiqbollariga bog‘liq. Banklar odatda ko‘chmas mulk bahosining 60-80 foizigacha kredit beradilar, bu esa ularni bozorda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan o‘zgarishlardan himoya qiladi.

    Ko‘chmas mulk garovi asosida kredit olishning bosqichma-bosqich algoritmi

    1-qadam: Kreditorni tanlash – birinchi va eng muhim bosqichlardan biri. Banklar va mikromoliya tashkilotlari takliflarini sinchkovlik bilan taqqoslash eng maqbul shartlarni topish imkonini beradi. O‘zbekiston Markaziy bankining amaldagi litsenziyasiga ega bo‘lgan tekshirilgan tashkilotlarga alohida e’tibor qaratish lozim, bu ularning faoliyati ishonchliligi va qonuniyligini kafolatlaydi.
    2-qadam: Hujjatlarni oldindan hisoblash va to‘plash diqqat va puxta tayyorgarlikni talab qiladi. Qarz oluvchi va ko‘chmas mulk egasining pasporti, mulkka bo‘lgan huquqni belgilovchi hujjatlar (oldi-sotdi, hadya shartnomasi, meros to‘g‘risidagi guvohnoma), kadastr pasporti, YERRdan yuklamalar yo‘qligi to‘g‘risidagi ko‘chirma, jismoniy shaxslar uchun daromadlar to‘g‘risidagi ma’lumotnomalar yoki biznes uchun moliyaviy hisobotlarni o‘z ichiga olgan to‘liq hujjatlar to‘plamini yig‘ish kerak.

    3-qadam: Ariza topshirish banklarning rasmiy veb-saytlari, my.gov.uz davlat xizmatlari portali orqali onlayn yoki moliya tashkilotlari bo‘limlarida oflayn tarzda amalga oshirilishi mumkin. Onlayn arizalar tezroq ko‘rib chiqiladi – odatda 1-2 ish kuni ichida, oflayn arizalarni ko‘rib chiqish esa 5 ish kunigacha davom etishi mumkin.

    4-qadam: Garovni baholash va hujjatlarni tekshirish ariza oldindan ma’qullangandan so‘ng amalga oshiriladi. Bank ko‘chmas mulkni tekshirish uchun mustaqil baholovchini tayinlaydi yoki o‘z mutaxassisini yuboradi. Baholash narxi obyektning turi va murakkabligiga qarab 100 ming so‘mdan 500 ming so‘mgacha bo‘lishi mumkin. Shu bilan birga, bankning xavfsizlik xizmati taqdim etilgan hujjatlarning haqiqiyligi va huquqiy xavf-xatarlarning yo‘qligini tekshiradi.

    5-qadam: Shartnomani tasdiqlash va imzolash – pulni olishdan oldingi yakuniy bosqich. Baholash va hujjatlarni tekshirishning ijobiy natijalaridan so‘ng bank kreditlashning yakuniy shartlarini tasdiqlaydi va shartnoma tayyorlaydi. Imzolashdan oldin shartnomaning barcha shartlarini diqqat bilan o‘rganish juda muhim – foiz stavkasi, to‘lov jadvali, kechiktirganlik uchun jarima sanksiyalari va muddatidan oldin to‘lash shartlariga alohida e’tibor qaratish lozim.

    6-qadam: Pulni olish kredit shartnomasi va garov shartnomasi imzolangandan hamda garov tegishli davlat organlarida ro‘yxatdan o‘tkazilgandan so‘ng amalga oshiriladi. Mablag‘lar qarz oluvchining bank kartasiga, uning hisob raqamiga o‘tkazilishi yoki moliya tashkilotining siyosati va kredit miqdoriga qarab bank kassasi orqali naqd pul shaklida berilishi mumkin.

    O‘zbekistonning yetakchi banklarida kreditlash shartlari (2025-y.)

    O‘zbekistonda ko‘chmas mulk garoviga beriladigan kreditlar bo‘yicha foiz stavkalari milliy valyutada yillik 17 foizdan 32 foizgacha o‘zgarib turadi. Muayyan stavka bir necha omillarga bog‘liq: kredit miqdori (yirik qarzlar odatda pastroq stavkalarga ega), kreditlash muddati (uzoq muddatli kreditlar yuqori stavkalarga ega bo‘lishi mumkin), ko‘chmas mulk turi (tijorat ko‘chmas mulki ko‘pincha turar-joyga qaraganda yuqori stavkalarga ega) va qarz oluvchining kredit tarixi (benuqson kredit tarixi minimal stavkalarga da’vo qilish imkonini beradi).

    Sifatli likvidli ko‘chmas mulk uchun kredit summalari 1-2 milliard so‘mgacha yetishi mumkin, minimal limitlar esa odatda 50-100 million so‘mdan boshlanadi. Bunday kreditlarni qaytarish muddatlari bozordagi eng uzoq muddatlardan biri hisoblanadi – 15-20 yilgacha, bu esa qarz oluvchilarga o‘rtacha oylik to‘lovlarga umid qilish imkonini beradi.

    Bank nomi Dastur maks. summa Stavka (yillik) Muddati Xususiyatlar
    InfinBANK Ipoteka-2025 2 mlrd so‘m 6 foizdan 20 yoshgacha Yosh oilalar uchun qulay shartlar
    Moliya vazirligi Davlat dasturi 1,5 mlrd so‘m 16.5-17.5% 15 yoshgacha Kichik biznesni dastaklash
    Xalq banki Standart 1 mlrd so‘m 18% dan boshlab 10 yilgacha Tezkor tekshiruv
    Kapitalbank Investor 1,2 mlrd so‘m 17% dan boshlab 12 yoshgacha Tijorat ko‘chmas mulki uchun

    2025-yilning eng jozibador dasturlari orasida birinchi navbatda yosh oilalar va yangi qurilgan uylardan uy-joy sotib olish uchun mo‘ljallangan yillik 6 foizdan boshlanadigan InfinBANKning «Ipoteka-2025» dasturi ajralib turadi. Moliya vazirligi ko‘magidagi davlat dasturlari tijorat ko‘chmas mulki garovi ostida moliyalashtirishga muhtoj bo‘lgan kichik va o‘rta biznes uchun 16,5-17,5 foiz oralig‘idagi stavkalarni taklif etadi. Xalq banki va Kapitalbank mos ravishda investitsiya ko‘chmas mulki uchun arizalarni tez ko‘rib chiqadigan standart dasturlar va ixtisoslashtirilgan mahsulotlarni taklif etadi.

    Garov krediti olishda to‘lov qobiliyatini baholash va kredit tarixi

    Zamonaviy O‘zbekiston banklari qarz oluvchilarning to‘lov qobiliyatini baholashda rasmiy daromadlarni an’anaviy tahlil qilishdan tashqari yangi yondashuvlarni qo‘llamoqdalar. Moliyaviy muassasalar endi nafaqat potensial mijozning shaxsiy daromadini, balki butun oilaning, shu jumladan er yoki xotinning, shuningdek, kafillarning umumiy daromadini ham hisobga oladi. Bunday kompleks yondashuv qarz oluvchining real moliyaviy imkoniyatlarini yanada xolisona baholash va kredit mablag‘larini qaytarmaslik xatarlarini kamaytirish imkonini beradi.

    O‘zini o‘zi band qilgan fuqarolar va rasmiy tasdiqlangan daromadi bo‘lmagan shaxslar uchun banklar moliyaviy ishonchlilikni baholashning muqobil usullarini ishlab chiqdi. Kredit tashkilotlari so‘nggi 6-12 oy ichida bank kartalari bo‘yicha aylanmalarni, kommunal to‘lovlar tarixini va aliment to‘lovlarining muntazamligini sinchkovlik bilan tahlil qilmoqda. Ushbu ma’lumotlar an’anaviy daromad ma’lumotnomalari bo‘lmagan taqdirda ham qarz oluvchining moliyaviy intizomi to‘g‘risida to‘liq tasavvur hosil qilishga yordam beradi.

    Kredit tarixi ko‘chmas mulk garovi asosida kredit olish uchun arizani ma’qullashda muhim rol o‘ynaydi. O‘zbekistonning har bir fuqarosi kredit tarixini bir yilda bir marta my.gov.uz davlat xizmatlari portali orqali bepul tekshirishi mumkin. Kredit hisobotining muntazam monitoringi bankning qaroriga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan xato va noaniqliklarni o‘z vaqtida aniqlash imkonini beradi. Kredit tarixini yaxshilash izchil ishlarni talab qiladi: barcha mavjud majburiyatlarni o‘z vaqtida to‘lash, to‘lovlarni kechiktirmaslik va kredit yukining oqilona darajasini saqlab qolish.

    Ko‘chmas mulk garovi va xavfsizlik choralari orqali kredit olish xavfi

    Ko‘chmas mulk garovi ostida kreditni rasmiylashtirishda asosiy xavf – qarzni uzoq vaqt to‘lamagan taqdirda garovga qo‘yilgan mulkni yo‘qotish ehtimoli. Agar qarz oluvchi to‘lovlar jadvalini muntazam ravishda buzsa va kredit shartnomasi bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarmasa, banklar undiruvni garov narsasiga qaratishga qonuniy haqli. Garovga qo‘yilgan ko‘chmas mulkni sotish jarayoni odatda bir necha oy davom etadi va sud instansiyalari orqali amalga oshiriladi.

    Yashirin komissiyalar va qo‘shimcha to‘lovlar kreditning umumiy qiymatini sezilarli darajada oshirishi mumkin. Sug‘urta badallari, ko‘chmas mulkni mustaqil baholash uchun to‘lov, hisob yuritish uchun komissiya – bu xarajatlarning barchasi ko‘pincha kreditlash shartlari bilan dastlabki tanishishda e’lon qilinmaydi. Shartnomani imzolashdan oldin, barcha tegishli xarajatlarni o‘z ichiga olgan va ortiqcha to‘lov haqida haqiqiy tasavvur beradigan kreditning to‘liq qiymatini (PSK) aniqlashtirish shart.

    Kredit shartnomasini diqqat bilan o‘rganish kelajakda yoqimsiz kutilmagan hodisalardan qochishga yordam beradi. To‘lovlarni kechiktirganlik uchun jarima sanksiyalari, kreditni muddatidan oldin qaytarish shartlari va foiz stavkasini o‘zgartirish tartibi to‘g‘risidagi bo‘limlarga alohida e’tibor qaratish lozim. Ba’zi banklar kreditni muddatidan oldin to‘lash uchun qo‘shimcha to‘lovlar joriy etadi yoki kredit berishning dastlabki oylarida bunday imkoniyatni cheklaydi.

    Har qanday moliyaviy xizmatlarni olishda firibgarlik xavfi dolzarbligicha qolmoqda. Faqat litsenziyaga ega banklar va mikromoliya tashkilotlari bilan ishlang, O‘zbekiston Markaziy bankining amaldagi litsenziyasi mavjudligini tekshiring. Zarurat bo‘lmasa, hech qachon hujjatlarning asl nusxalarini uchinchi shaxslarga bermang va hujjatlarni taqdim etish zarur bo‘lganda, ulardan foydalanish maqsadi to‘g‘risida belgi qo‘ying.

    Ko‘chmas mulk garovi o‘rniga muqobil kredit variantlari

    Mikroqarzlar va iste’mol kreditlari o‘z ko‘chmas mulklarini xavf ostiga qo‘yishga tayyor bo‘lmaganlar uchun maqbul muqobil hisoblanadi. Ushbu moliyaviy mahsulotlar kamroq – odatda 100 million so‘mgacha mablag‘ olish uchun mo‘ljallangan, biroq rasmiylashtirish muddati sezilarli darajada tezroq, ya’ni 1 dan 3 ish kunigacha bo‘lishi bilan ajralib turadi. Bunday qarorlarning asosiy kamchiligi foiz stavkalarining yuqoriligi, ya’ni yillik 36-42 foizni tashkil etishi va aksariyat hollarda garov ta’minoti talab etilmasligidir.

    Yangi ko‘chmas mulk sotib olish uchun ipoteka krediti, agar asosiy maqsad pul olish emas, balki uy-joy sotib olish bo‘lsa, optimal yechim bo‘lishi mumkin. O‘zbekistondagi zamonaviy ipoteka dasturlari 20 yilgacha bo‘lgan muddatga yillik 14 foizdan 22 foizgacha bo‘lgan stavkalarni taklif qiladi, bunda sotib olingan ko‘chmas mulk avtomatik ravishda kredit garoviga aylanadi. Bunday yondashuv uy-joy masalasini mavjud ko‘chmas mulkni garovga qo‘ymasdan hal qilish imkonini beradi.

    Uy-joy ijarasi va ko‘chmas mulkni kreditga sotib olishni moliyaviy taqqoslash hozirgi bozor sharoitida oqilona qaror qabul qilishga yordam beradi. Uzoq muddatli istiqbolda uy-joyni sotib olish odatda ijaraga olishdan ko‘ra foydaliroq bo‘ladi, ayniqsa O‘zbekistonda ko‘chmas mulk narxlarining har yili 15-25 foizga oshishini hisobga olsak. Biroq, ijara katta moslashuvchanlik va harakatchanlikni ta’minlaydi, boshlang‘ich to‘lovni talab qilmaydi va sezilarli moliyaviy resurslarni bog‘lamaydi.

    Kredit turi maks. summa Stavka, % yil. Muddati Talablar
    Ko‘chmas mulk garovi ostida 2 mlrd so‘m 17-32% 20 yoshgacha Garov, daromadni tasdiqlash
    Iste’mol krediti 100 mln so‘m 28-42% 5 yilgacha Daromadni tasdiqlash
    Ipoteka 1,5 mlrd so‘m 14-22% 20 yoshgacha Boshlang‘ich to‘lov 15-30%

    Yodda tuting, ko‘chmas mulk garovi krediti jiddiy moliyaviy majburiyat bo‘lib, mas’uliyatli yondashuvni talab qiladi. Kredit bo‘yicha muntazam to‘lovlar oila umumiy daromadining 40 foizidan oshmasligi kerak va 3-6 oylik to‘lovlar miqdoridagi moliyaviy xavfsizlik yostig‘ining mavjudligi ehtimoliy vaqtinchalik qiyinchiliklarni mol-mulkni yo‘qotish xavfisiz yengib o‘tishga yordam beradi.

     

    Batafsil
    Oʼzbekistonda taʼlim kreditlarini shartlari, muddatlari va stavkalari
    21.06.2024
    2 daqiqa

    Oʼzbekistonda taʼlim kreditlarini shartlari, muddatlari va stavkalari

    Mazkur postda biz taʼlim krediti haqida, uni qanday qilib olish usullari va bunga qanday hujjatlar kerak boʼlishi toʼgʼrisida soʼz yuritamiz.

    Taʼlim kreditini kim olishi mumkin?

    Taʼlim kreditlari tijorat banklari tomonidan quyidagilarga beriladi:

    • talabalarni oʼziga;
    • ularning ota-onalariga;
    • ularning vasiylariga.

    Taʼlim kreditining eng koʼp miqdori

    Toʼlov-kontrakt asosida oʼqish toʼgʼrisidagi shartnoma (kontrakt) summasi toʼlovi miqdorida.

    Taʼlim krediti muddati

    • bakalavriatga oʼqishga qabul qilingan talabalarga 10 yilgacha;
    • magistraturaga oʼqishga qabul qilingan talabalarga 5 yilgacha.

    Taʼlim kreditlarini foi stavkalari

    • nol foiz stavkasida (foizsiz kredit) – chin yetimlarga, «Mehribonlik uylari»da tarbiyalanganlarga hamda bolalikdan I va II guruh nogironlariga;
    • Markaziy bankni qayta moliyalash stavkasidan (yillik 140) oshmagan holdagi oʼzgaruvchan foiz stavkasida– talabalarning qolgan toifalariga.

    Taʼlim kreditini olish uchun zarur boʼlgan hujjatlar roʼyxati

    • taʼlim kreditini berish toʼgʼrisidagi ariza;
    • toʼlov-kontrakt asosida oʼqish haqida shartnoma (kontrakt);
    • kreditni qaytarishning taʼminlanishi toʼgʼrisida hujjat (uchinchi shaxsning kafilligi; sugʼurta kompaniyasining qarz oluvchining kreditni qaytara olmasligi xavfi sugʼurta qilinganligi toʼgʼrisidagi sugʼurta polisi).

    Taʼlim kreditini berish tartibi

    Taʼlim krediti qarz oluvchining ssuda hisob raqamidan uning shaxsiy yozma topshirigʼi asosida oliy taʼlim muassasasining talab qilib olinadigan depozit hisob raqamiga mablagʼ oʼtkazish yoʼli bilan beriladi.

    Taʼlim kreditlari boʼyicha mablagʼlar kredit shartnomasida qayd etilgan shartlarda har yarim yilda oʼqish uchun yillik toʼlovning toʼliq miqdorini ikki teng qismga boʼlish yoʼli bilan oʼtkaziladi.

    Batafsil
    Mikroqarzlar bo‘yicha %larni eng yuqori chegarasi.
    30.07.2024
    2 daqiqa

    Mikroqarzlar bo‘yicha %larni eng yuqori chegarasi.

    2021 yilda mikroqarz olishni istagida bo‘lganlarning soni 70%ga ortdi.  Mikrokreditlarning shartlari foydali bo‘lmaganligi uchun 20% atrofidagi mikroqarzlar muddatida so‘ndirilmayapti. Markaziy bank MKT faoliyatlariga faol aralashib, ularning ishini yanada shaffoflashtirmoqda. Xususan, mikrokreditlar bo‘yicha foizlar va penyalarni va yana boshqa qator cheklovlar joriy qilingan.

    Qonunchilikka ko‘ra, kredit bo‘yicha ortiqcha to‘lov miqdori mikroqarzning 2 yuaravaridan ortiq bo‘lmasligi shart. Ushbuning qatoriga neustoyka (jarima va penyach) va ko‘rsatilgan maxsus xizmatlar uchun haq kiradi. Bunda Markaziy bank fozlarning miqdori bo‘yicha cheklovlar qo‘ymagan.  Ammo ba’zi mikrokredit tashkilotlari ilk qarzni, to‘g‘ri, oz miqdorda bo‘lsa ham, mutlaqo bepul asosda olish imkoniyatini bermoqdalar. Quyidalarga e’tiboringizni qarating:

    1. Agar kompaniya nol’ % stavkasida kredit bergan bo‘lsa, haqiqatda ba’zi cheklovlar bo‘lishi mumkin. Tashkilot bunday foizda ideal kredit tarixiga ega bo‘lgan yoki, masalan, ish joyidan ma’lumot taqdim etilganda beradi. Qolgan barcha uchun amaldagi stavkalar qo‘llaniladi.
    2. Kredit uzaytirilganda nol’ foizli stavka amal qilmay qoladi. Qarzni shartnomada ko‘rsatilgan kunda so‘ndirish kerak, undan oldinroq, lekin undan kechiktirmay, ham mumkin. Ushbu shart MKT kredit shartnomasida ko‘rsatib o‘tilishi shart. Bepul mikroqarz – bu yangi mijozlar uchun mukofotdir.

    Hujjatlarni imzolashdan va mikroqarzni olishdan avval, foiz stavkasiga e’tibor qarating – u reklama materiallarida yoki mikrokredit tashkilot saytida ko‘rsatilgandan yuqori yoki, aksincha, past bo‘lishi mumkin. Agar keyinchalik MKT reklama bannerida ko‘rsatilganidan yuqori foiz stavkada sizga qarz beriganligini bilib qolsangiz, o‘zingizdan tashqari, allakimni ayblashdan ma’no qolmaydi.

    Qarz shartnomada siz ko‘rgan summa, sizning hisobingizga to‘liq hajmda kelishi shart. Qarzni to‘liq so‘ndirish uchun qancha summa to‘lashingiz kerakligiga diqqatingizni albatta qarating.  U ikki-uch omillardan iborat bo‘ladi.

    • mikrokredit “tanasi” – sizning kartangizga kelgan summa;
    • qarz mablag‘laridan haqiqatda foydalangan kunlar uchun foizlar summasi;
    • kredit rasmiylashtirilishi uchun vositachilik haqqi. Bunday vositachilikni oluvchi kreditlarni soni juda kam. Lekin ular bor. Yig‘im to‘lanishi zarurligi to‘g‘risidagi shart shartnomada ko‘rsatilishi shart. Agar u yo‘q bo‘lsa – qarz oluvchi uni to‘lashi shart emas.

    Qarz to‘liq yoki qisman muddatidan oldin to‘langanda, so‘ndirilishi lozim bo‘lgan summa kamaytirish tomonga hisob-kitob qilinishi shart. Jumladan, qarz shartnomasiga ko‘ra to‘lanadigan foizlarning miqdori o‘zgarishi shart.

    Batafsil
    O’zbekistonda iste’mol kreditlari. Ochiq maqola.
    30.07.2024
    3 daqiqa

    O’zbekistonda iste’mol kreditlari. Ochiq maqola.

    Banklar mijozlarga tovarlar va xizmatlarni sotib olish uchun iste’mol kreditlari beradi. Bu jismoniy shaxslar uchun kredit bo’lib, yuridik shaxslarga berilmaydi. Shuningdek, ushbu turkumga kredit uyushmalari, lombardlar va mikrokredit tashkilotlari tomonidan taqdim etiladigan iste’mol kreditlari kiradi. Ularning shartlari odatda o’xshash, ammo loyihalashda turli xil masalalar mavjud.

    Toshkentda iste’mol krediti: qanday turlari bor?

    Kreditlarni bir nechta shartlarga ko’ra ajratish mumkin:

    • Maqsad – maqsadli va maqsadli bo’lmagan kreditlar o’rtasida farqlanadi. Agar siz qaysi mahsulot uchun pul kerakligini aniq bilsangiz, bank bilan hamkorlik qiladigan do’konga boring va tanlangan mahsulot uchun arizani joyida kreditorga topshiring. U pulni to’g’ridan-to’g’ri sotuvchiga o’tkazadi, xaridor tovarni oladi va keyin kreditor bilan hisob-kitob qiladi. Agar siz qarz olib, qayerga sarflanganligi haqida xabar bermasangiz, bu maqsadsiz kredit.
    • Garov. Ko’pgina banklar mol-mulk yoki qimmatbaho narsalar bilan ta’minlangan iste’mol kreditini olishni taklif qilishadi. Ba’zi kreditorlar uchinchi tomondan qo’shimcha kafolat talab qiladi. Buyum garovga qo’yilganda, egasi uni sota olmaydi, hadya qila olmaydi yoki almashtira olmaydi. Ba’zida kafolatli kreditlar an’anaviy kreditlarga qaraganda arzonroqdir.
    • Belgilangan muddatlar. MKO-lardan onlayn iste’mol krediti odatda 12 oygacha bo’lgan muddatga beriladi, banklar uchun odatiy muddat 1 yildan 5 yilgacha. Kredit muddati to’g’ridan-to’g’ri foiz stavkasiga, garov va kredit sug’urtasiga bo’lgan ehtiyojga ta’sir qiladi. Ro’yxatdan o’tishdan oldin ushbu fikrlarning barchasi aniqlanishi kerak.

    Toshkent shahrida qanday shartlarda iste’mol kreditini olish mumkin?

    Har bir moliya instituti o’z talablarini belgilaydi, ammo ba’zi talablar hamma uchun asosiy va majburiydir:

    • Shaxsiy guvohnoma. MKO va lombardlar oddiyroq bo’lib, kredit olish uchun ariza berishda ular faqat qarz oluvchining shaxsi va yoshini tasdiqlovchi pasportni so’rashadi. Ba’zi tashkilotlar sizdan ikkinchi fotosurat hujjatini (masalan, haydovchilik guvohnomasi) yoki chet el pasportini taqdim etishingizni talab qilishi mumkin. Bu nima uchun kerak? Moliyaviy kompaniya bu boshqa birovning hujjatlaridan foydalanib kredit olishga urinayotgan firibgar emasligini shunday tushunadi. Pulni naqd yoki kartaga o’tkazish yo’li bilan olish mumkin – barchasi kreditorning shartlariga bog’liq.
    • Daromadni tasdiqlang. Shaxsiy kredit olish uchun sizga minimal miqdordagi garov kerak bo’ladi. Siz bankka daromad sertifikatini olib kelishingiz kerak, MKO-ga siz shunchaki mablag’lar manbasini ko’rsatishingiz mumkin – stipendiya, ish haqi, pensiya, nafaqa, mulkni ijaraga berishdan olingan daromadlar va boshqalar. Sizning daromadingiz qanchalik yuqori bo’lsa, shuncha ko’p kredit olishingiz mumkin. Agar kafilni jalb qilish mumkin bo’lsa, shartlar yanada qulayroq bo’ladi.
    • Kredit sug’urtasi. MKO iste’mol kreditini olish uchun onlayn ariza berishda sug’urta polisini talab qilishi mumkin va bank, albatta, kreditning qaytarilmasligi xavfini sug’urta qiladi. Sug’urta bank uchun kafolat bo’lib xizmat qiladi va u hamkorlikning yanada qulay shartlarini taklif qila oladi.

    Kredit olish uchun ariza berishdan oldin, dangasa bo’lmang va kreditning barcha shartlarini o’qib chiqing, shunda siz nafaqat foiz stavkasi, balki boshqa talablar – jarimalar, muddatidan oldin to’lash imkoniyati haqida ham bilishingiz kerak. Shartlarda qo’shimcha xarajatlar yo’qligini tekshirib ko’ring – kartani chiqarish, SMS, notarial xizmatlar yoki yillik sug’urta.

    Iste’mol kreditini qayerdan olishni tanlashda imkoniyatlaringizni tahlil qiling. Oylik to’lov miqdori daromadingizning 30% dan oshmasligi muhimdir. Shuningdek, byudjetga kutilmagan xarajatlar – davolanish, bolalarni o’qitish, rejadan tashqari ta’mirlashni kiritish maqsadga muvofiqdir.

    Batafsil

    Ariza yuboring

    Ism
    Telefon +998
    Kredit miqdori
    Garov
    Shahar

    Raxmat!

    Sizning arizangiz yuborildi

    Biz cookie-fayllardan foydalanamiz. Sayt ishini yaxshilash va sizga ko‘proq imkoniyatlar taqdim etish uchun. Saytdan foydalanishda davom etish orqali cookie-fayllardan foydalanish shartlariga rozilik bildirasiz.